{"id":19718,"date":"2025-09-12T19:09:00","date_gmt":"2025-09-12T18:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/?p=19718"},"modified":"2025-09-15T09:12:53","modified_gmt":"2025-09-15T08:12:53","slug":"wroblewski-na-obchodach-dni-pamieci-ofiar-gestapo-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/?p=19718","title":{"rendered":"\u201eWr\u00f3blewski\u201d na obchodach Dni Pami\u0119ci Ofiar Gestapo 2025`"},"content":{"rendered":"\n

Dnia 12 wrze\u015bnia 2025 roku oddzia\u0142 Muzeum Krakowa \u201e<\/em>Ulica Pomorska” zorganizowa\u0142 19. obchody Dni Pami\u0119ci Ofiar Gestapo<\/strong>. Tegoroczna edycja zosta\u0142a po\u015bwi\u0119cona pami\u0119ci krakowianom, ofiarom dw\u00f3ch totalitaryzm\u00f3w: nazistowskiego i komunistycznego.<\/p>\n\n\n\n

Patronami tegorocznych obchod\u00f3w zosta\u0142a Stanis\u0142awa Rachwa\u0142<\/strong>, cz\u0142onkini ZWZ-AK, wi\u0119ziona przez Niemc\u00f3w w KL Auschwitz i KL Ravensbr\u00fcck, po wojnie skazana przez komunist\u00f3w na kar\u0119 \u015bmierci zamienion\u0105 na do\u017cywocie. Drugiego patrona wybierali krakowianie. W plebiscycie zosta\u0142 wy\u0142oniony Dominik Jura<\/strong>, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 si\u0119 konspiracyjn\u0105 produkcj\u0105 broni, wykonywa\u0142 rysunki techniczne p\u00f3\u0142fabrykat\u00f3w pistoletu maszynowego \u201eSten\u201d oraz nadzorowa\u0142 jego produkcj\u0119. Zamordowany w nieznanych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n

W obchodach wzi\u0119li udzia\u0142 przedstawiciele w\u0142adz pa\u0144stwowych i lokalnych, kombatanci, przedstawiciele konsulatu Republiki Federalnej Niemiec, kompania honorowa Wojska Polskiego, poczty sztandarowe Policji, Stra\u017cy Miejskiej oraz szk\u00f3\u0142 krakowskich. IX Liceum reprezentowali uczniowie z pocztu sztandarowego<\/strong> w sk\u0142adzie: Patryk Zwierz<\/strong> (klasa 4<\/strong>a<\/strong>), <\/strong>Stanis\u0142aw Danisz (klasa 4e), Maria Pohl (klasa 4d), Milena Mucha (klasa 4e), Amelia Siwos\u0142awska (klasa 4e) Angelika Calik (klasa 4e<\/strong>) pod opiek\u0105 Pani mgr Weroniki Tutaj<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Krak\u00f3w, 12.09.2025 r., mgr Jolanta Gurtat, opiekun pocztu sztandarowego<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Biogramy patron\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

Stanis\u0142awa Rachwa\u0142<\/strong> \u2013 By\u0142a zam\u0119\u017cna z Zygmuntem Rachwa\u0142em \u2013 komisarzem Policji Polskiej, oficerem Wojska Polskiego, wi\u0119\u017aniem NKWD, \u017co\u0142nierzem Armii genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Andersa zmar\u0142ym w 1943 roku w Palestynie. Od 1940 roku kierowa\u0142a \u0142\u0105czno\u015bci\u0105 w podporz\u0105dkowanej Zwi\u0105zkowi Walki Zbrojnej siatce wywiadu i kontrwywiadu zorganizowanej w strukturach policji bezpiecze\u0144stwa przez pu\u0142kownika Romana Sztab\u0119 \u2013 komendanta Polnische Polizei<\/em> w Generalnym Gubernatorstwie. Zosta\u0142a aresztowana w kwietniu 1941 roku, w zwi\u0105zku z zatrzymaniem Aleksandra Bugajskiego \u201eHalnego\u201d \u2013 szefa Zwi\u0105zku Odwetu Okr\u0119gu Krakowskiego ZWZ. W czasie \u015bledztwa w siedzibie krakowskiego gestapo przy ulicy Pomorskiej 2 by\u0142a bita, rozbierana do naga, kopana po twarzy i g\u0142owie. Trafi\u0142a do wi\u0119zienia Montelupich, sk\u0105d zosta\u0142a wykupiona na prze\u0142omie maja i czerwca 1941 roku. Powr\u00f3ci\u0142a do pracy w kontrwywiadzie. 3 pa\u017adziernika 1942 roku zosta\u0142a aresztowana po raz drugi. By\u0142a przetrzymywana w wi\u0119zieniu Helcl\u00f3w \u2013 kobiecym oddziale krakowskiego wi\u0119zienia Montelupich. Transportem z 1 grudnia 1942 roku wywieziono j\u0105 do obozu koncentracyjnego Auschwitz II. Otrzyma\u0142a numer wi\u0119\u017aniarski 26281. Pocz\u0105tkowo pracowa\u0142a fizycznie przy burzeniu dom\u00f3w. W p\u00f3\u017aniejszym czasie, dzi\u0119ki znajomo\u015bci j\u0119zyk\u00f3w obcych, otrzyma\u0142a prac\u0119 w Politische Abteilung-Aufnahme<\/em>. By\u0142a zaanga\u017cowana w dzia\u0142alno\u015b\u0107 obozowej konspiracji. Wykorzystuj\u0105c prowadzone przez siebie ewidencje przedmiot\u00f3w osobistych odbieranych nowoprzyby\u0142ym wi\u0119\u017aniarkom sporz\u0105dza\u0142a tajne raporty zawieraj\u0105ce \u201edat\u0119 przybycia transportu, nazw\u0119 miejscowo\u015bci z kt\u00f3rej pochodzi\u0142 transport oraz ilo\u015b\u0107 os\u00f3b\u201d<\/em>. 18 stycznia 1945 roku zosta\u0142a ewakuowana KL Ravensbr\u00fcck. W marcu tego\u017c roku trafi\u0142a do Neustadt-Glewe. Zosta\u0142a wyzwolona 2 maja tego samego roku. Po trzytygodniowym pobycie w szpitalu powr\u00f3ci\u0142a do Krakowa. W czerwcu 1945 roku zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 podziemia antykomunistycznego. Pocz\u0105tkowo by\u0142a zwi\u0105zana z Brygadami Wywiadowczymi Delegatury Si\u0142 Zbrojnych, a nast\u0119pnie \u2013 od wrze\u015bnia 1945 roku \u2013 Wydzia\u0142em Informacji Zarz\u0105du Obszaru Po\u0142udniowego Zrzeszenia \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d. Od sierpnia 1946 roku ukrywa\u0142a si\u0119. Zosta\u0142a rozpoznana i aresztowana w Warszawie 30 pa\u017adziernika 1946 roku. 29 wrze\u015bnia 1947 roku Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Krakowie skaza\u0142 j\u0105 na kar\u0119 do\u017cywotniego wi\u0119zienia. Wyrok ten \u2013 jako zbyt \u0142agodny \u2013 uchylony zosta\u0142 przez Najwy\u017cszy S\u0105d Wojskowy. 30 grudnia tego samego roku, w czasie powt\u00f3rnego procesu, Stanis\u0142awa Rachwa\u0142owa zosta\u0142a skazana na kar\u0119 \u015bmierci, utrat\u0119 praw publicznych i obywatelskich oraz przepadek mienia. Decyzj\u0105 Boles\u0142awa Bieruta kara ta zosta\u0142a zamieniona na do\u017cywocie. By\u0142a wi\u0119ziona w Krakowie, Inowroc\u0142awiu, bydgoskim Fordonie oraz Grudzi\u0105dzu. Wolno\u015b\u0107 odzyska\u0142a w wyniku amnestii 30 pa\u017adziernika 1956 roku. Przez szereg lat by\u0142a inwigilowana przez funkcjonariuszy S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa. Zmar\u0142a 18 pa\u017adziernika 1985 roku w Rzeszowie.<\/p>\n\n\n\n

Dominik Jura<\/strong> \u2013 od 1942 r. bra\u0142 udzia\u0142 w tworzeniu kom\u00f3rki Armii Krajowej o kryptonimie \u201eUbezpieczalnia\u201d, zajmuj\u0105cej si\u0119 konspiracyjn\u0105 produkcj\u0105 uzbrojenia. Pracowa\u0142 jako kierownik warsztat\u00f3w samochodowych firmy \u201eSypniewski i Jakubowski\u201d przy ul. Mogilskiej 97 w Krakowie, kt\u00f3rych by\u0142 inwestorem. Przyj\u0119\u0142a ona konspiracyjn\u0105 nazw\u0119 \u00a0\u201eMontownia nr 5\u201d i produkowano w niej pistolety maszynowe \u201eSten\u201d. Wsp\u00f3\u0142finansowa\u0142 tu budow\u0119 hali fabrycznej\u00a0(750 m2)z podziemnymi magazynami i strzelnic\u0105.\u00a0Od 1943 r. by\u0142 w tym miejscu zatrudniony jako zast\u0119pca do spraw technicznych dow\u00f3dcy \u201eUbezpieczalni\u201d. Wykonywa\u0142 rysunki techniczne p\u00f3\u0142fabrykat\u00f3w pistoletu maszynowego \u201eSten\u201d oraz nadzorowa\u0142 jego produkcj\u0119. Jesieni\u0105 1943 r. uczestniczy\u0142 w jego pierwszym pr\u00f3bnym strzelaniu. Aresztowany zosta\u0142 30.04.1944 r. w domu swojej \u017cony Danuty z domu Oskarbska, przy ul. Le\u015bnej w\u00a0 My\u015blenicach. By\u0142 kilkukrotnie bardzo brutalnie przes\u0142uchiwany w Komendzie Gestapo przy ul. Pomorskiej, \u00a0gdzie z\u0142amano mu min r\u0119k\u0119. Zosta\u0142 osadzony w wi\u0119zieniu przy ul. Montelupich. Jego nazwisko znajduje si\u0119 na Obwieszczeniu z list\u0105 os\u00f3b skazanych na kar\u0119 \u015bmierci z 28.05.1944 r. pod numerem 55. Zosta\u0142 zamordowany w wieku 34 lat w nieznanych okoliczno\u015bciach. Po wojnie, upami\u0119tniono go na okoliczno\u015bciowej tablicy na \u015bcianie budynku przy ul. Mogilskiej 97 w Krakowie, po\u015bwi\u0119conej konspiracyjnej fabryce broni \u201eMontownie nr 5\u201d.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dnia 12 wrze\u015bnia 2025 roku oddzia\u0142 Muzeum Krakowa \u201eUlica Pomorska” zorganizowa\u0142 19. obchody Dni Pami\u0119ci Ofiar Gestapo. Tegoroczna edycja zosta\u0142a po\u015bwi\u0119cona pami\u0119ci krakowianom, ofiarom dw\u00f3ch totalitaryzm\u00f3w: nazistowskiego i komunistycznego. Patronami tegorocznych obchod\u00f3w zosta\u0142a Stanis\u0142awa Rachwa\u0142, cz\u0142onkini ZWZ-AK, wi\u0119ziona przez Niemc\u00f3w w KL Auschwitz i KL Ravensbr\u00fcck, po wojnie skazana przez komunist\u00f3w na kar\u0119 \u015bmierci zamienion\u0105 na do\u017cywocie. Drugiego patrona wybierali krakowianie. W plebiscycie zosta\u0142 wy\u0142oniony Dominik Jura, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 si\u0119 konspiracyjn\u0105 produkcj\u0105 broni, wykonywa\u0142 rysunki techniczne p\u00f3\u0142fabrykat\u00f3w pistoletu maszynowego \u201eSten\u201d oraz nadzorowa\u0142 jego produkcj\u0119. Zamordowany w nieznanych okoliczno\u015bciach. W obchodach wzi\u0119li udzia\u0142 przedstawiciele w\u0142adz pa\u0144stwowych i lokalnych, kombatanci, przedstawiciele konsulatu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":19719,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19718"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19718"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19718\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19722,"href":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19718\/revisions\/19722"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wroblewski.krakow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}